Thuốc tránh thai khẩn cấp là biện pháp được sử dụng sau khi quan hệ tình dục không được bảo vệ hoặc khi phương pháp tránh thai đang dùng gặp sự cố. Thuốc có thể cần thiết trong các trường hợp bao cao su bị rách, quên thuốc tránh thai hằng ngày, tính sai thời điểm tránh thai hoặc không sử dụng biện pháp bảo vệ.
Mặc dù tương đối an toàn với phần lớn người trong độ tuổi sinh sản, thuốc tránh thai khẩn cấp vẫn cần được sử dụng đúng thời điểm và đúng loại. Đây không phải thuốc phá thai, không bảo vệ khỏi các bệnh lây truyền qua đường tình dục và cũng không tạo hiệu quả tránh thai cho những lần quan hệ tiếp theo.
Nội dung dưới đây giúp bạn hiểu rõ cơ chế hoạt động, thời gian sử dụng, tác dụng phụ, tương tác thuốc và những tình huống cần được tư vấn y tế. Thông tin chỉ mang tính tham khảo, không thay thế việc thăm khám hoặc tư vấn trực tiếp từ bác sĩ, dược sĩ.
Thuốc tránh thai khẩn cấp là gì?
Thuốc tránh thai khẩn cấp là thuốc được sử dụng sau quan hệ tình dục nhằm làm giảm khả năng mang thai ngoài ý muốn. Thuốc hoạt động hiệu quả nhất khi được dùng càng sớm càng tốt và trước khi quá trình rụng trứng xảy ra.
Theo hướng dẫn y khoa, các biện pháp tránh thai khẩn cấp bao gồm thuốc uống chứa levonorgestrel, thuốc uống chứa ulipristal acetate và vòng tránh thai chứa đồng. Trong đó, vòng chứa đồng là biện pháp tránh thai khẩn cấp có hiệu quả cao nhất nhưng phải được đặt tại cơ sở y tế.
Thuốc tránh thai khẩn cấp có phải thuốc phá thai không?
Không. Thuốc tránh thai khẩn cấp và thuốc phá thai là hai nhóm thuốc hoàn toàn khác nhau.
Thuốc tránh thai khẩn cấp chủ yếu ngăn ngừa hoặc trì hoãn rụng trứng, từ đó làm giảm khả năng tinh trùng gặp trứng. Thuốc không chấm dứt một thai kỳ đã hình thành và không thể làm gián đoạn quá trình mang thai đã được thiết lập.
Nếu người dùng đã mang thai trước khi uống, thuốc tránh thai khẩn cấp sẽ không có tác dụng làm kết thúc thai kỳ. Theo WHO, các biện pháp tránh thai khẩn cấp không thể làm gián đoạn một thai kỳ đã hình thành.
Cơ chế hoạt động của thuốc
Cơ chế chính của thuốc tránh thai khẩn cấp đường uống là trì hoãn hoặc ngăn quá trình rụng trứng. Khi trứng chưa được phóng thích khỏi buồng trứng, khả năng thụ tinh sẽ giảm xuống.
Hiệu quả của thuốc phụ thuộc nhiều vào thời điểm của chu kỳ. Nếu quá trình rụng trứng đã xảy ra, thuốc uống có thể không còn mang lại hiệu quả như mong đợi. Vì vậy, không nên chờ đến gần hết giới hạn thời gian mới uống thuốc.
Vòng tránh thai chứa đồng hoạt động theo cơ chế khác. Đồng tạo ra những thay đổi trong môi trường sinh sản, ảnh hưởng đến tinh trùng và trứng trước khi chúng gặp nhau, nhờ đó ngăn quá trình thụ tinh.
Những trường hợp có thể cần tránh thai khẩn cấp
Biện pháp tránh thai khẩn cấp có thể được cân nhắc trong các tình huống sau:
- Quan hệ tình dục mà không sử dụng bất kỳ phương pháp tránh thai nào.
- Bao cao su bị rách, tuột hoặc sử dụng không đúng cách.
- Quên thuốc tránh thai hằng ngày hoặc uống sai lịch.
- Miếng dán hoặc vòng âm đạo tránh thai được sử dụng không đúng hướng dẫn.
- Que cấy, thuốc tiêm hoặc dụng cụ tránh thai đã quá thời hạn.
- Xuất tinh ngoài nhưng không chắc chắn tinh dịch có tiếp xúc với âm đạo hay không.
- Bị ép buộc hoặc xâm hại tình dục mà không có biện pháp tránh thai bảo vệ.
Trong trường hợp bị xâm hại tình dục, người bị ảnh hưởng nên đến cơ sở y tế càng sớm càng tốt để được hỗ trợ toàn diện, bao gồm phòng tránh thai, đánh giá nguy cơ nhiễm trùng lây truyền qua đường tình dục và chăm sóc tâm lý phù hợp.
Các loại thuốc tránh thai khẩn cấp phổ biến
Hai hoạt chất thường được sử dụng trong thuốc tránh thai khẩn cấp đường uống là levonorgestrel và ulipristal acetate. Mỗi loại có giới hạn thời gian, khả năng tương tác và hướng dẫn bắt đầu lại biện pháp tránh thai nội tiết khác nhau.
Thuốc chứa levonorgestrel
Levonorgestrel là một dạng progestin tổng hợp. Liều phổ biến trong tránh thai khẩn cấp là một viên chứa 1,5 mg, uống một lần càng sớm càng tốt sau quan hệ.
Một số sản phẩm cũ sử dụng hai viên 0,75 mg, trong đó liều thứ hai được uống sau liều đầu 12 giờ. Tuy nhiên, dạng một liều 1,5 mg thuận tiện hơn và thường được ưu tiên khi có sẵn.
Levonorgestrel mang lại hiệu quả tốt nhất khi được dùng trong ba ngày đầu. Một số hướng dẫn y khoa cho phép sử dụng thuốc uống tránh thai khẩn cấp trong vòng năm ngày, nhưng hiệu quả của levonorgestrel có xu hướng giảm ở ngày thứ tư và thứ năm. Người dùng cần tuân thủ hướng dẫn trên sản phẩm và hỏi dược sĩ khi đã quá 72 giờ.
Thuốc chứa ulipristal acetate
Ulipristal acetate được sử dụng với liều 30 mg, uống một lần trong vòng 120 giờ, tương đương năm ngày sau quan hệ tình dục không được bảo vệ.
Trong ba ngày đầu, hiệu quả của ulipristal và levonorgestrel có thể tương đối gần nhau. Tuy nhiên, ulipristal được ghi nhận có hiệu quả tốt hơn levonorgestrel trong khoảng từ ngày thứ ba đến ngày thứ năm. Dù vậy, thuốc vẫn nên được dùng càng sớm càng tốt.
Sau khi uống ulipristal, người dùng không nên bắt đầu hoặc tiếp tục ngay các biện pháp tránh thai có chứa hormone progestin vì chúng có thể làm giảm khả năng trì hoãn rụng trứng của ulipristal. Hướng dẫn CDC khuyến cáo chờ ít nhất năm ngày trước khi bắt đầu lại biện pháp tránh thai nội tiết.
Vòng tránh thai chứa đồng
Vòng tránh thai chứa đồng, còn được gọi là Cu-IUD, không phải thuốc uống nhưng là một biện pháp tránh thai khẩn cấp quan trọng. Vòng cần được bác sĩ hoặc nhân viên y tế đã được đào tạo thực hiện đặt vào tử cung.
Nếu được đặt trong vòng 120 giờ sau quan hệ, vòng chứa đồng có hiệu quả ngừa thai trên 99%. Đây là biện pháp tránh thai khẩn cấp hiệu quả nhất và có thể tiếp tục được sử dụng như một phương pháp tránh thai lâu dài.
Vòng chứa đồng không phù hợp với mọi trường hợp. Người đang mang thai, có viêm vùng chậu hiện tại, nhiễm trùng hậu sản, chảy máu âm đạo chưa rõ nguyên nhân hoặc một số bệnh lý phụ khoa cần được bác sĩ đánh giá trước khi đặt.
Uống thuốc tránh thai khẩn cấp khi nào?
Nguyên tắc quan trọng nhất là sử dụng thuốc càng sớm càng tốt sau lần quan hệ có nguy cơ. Không nên cố chờ đủ 24 giờ, 48 giờ hoặc đến gần thời hạn cuối mới uống.
Thời gian dùng levonorgestrel
Levonorgestrel nên được uống ngay khi có thể. Thuốc thường được sử dụng trong vòng 72 giờ đầu và hiệu quả có thể giảm khi thời gian từ lúc quan hệ đến lúc uống thuốc kéo dài.
Một số hướng dẫn cho phép cân nhắc levonorgestrel đến 120 giờ, nhưng khả năng ngừa thai ở ngày thứ tư và thứ năm thấp hơn. Nếu đã quá 72 giờ, ulipristal hoặc vòng chứa đồng có thể là lựa chọn phù hợp hơn, tùy tình trạng cá nhân và khả năng tiếp cận dịch vụ y tế.
Thời gian dùng ulipristal acetate
Ulipristal acetate có thể được sử dụng trong vòng năm ngày sau quan hệ. Hiệu quả không có nghĩa là giữ nguyên hoàn toàn trong suốt 120 giờ, vì vậy người dùng vẫn nên uống ngay khi có thuốc.
Thời gian đặt vòng chứa đồng
Vòng chứa đồng thường được đặt trong vòng năm ngày tính từ lần quan hệ không được bảo vệ đầu tiên có liên quan. Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể đánh giá thời điểm rụng trứng để xác định giới hạn đặt vòng phù hợp.
Không nên tự trì hoãn việc đến cơ sở y tế vì đặt vòng cần có thời gian thăm khám, loại trừ mang thai và đánh giá các yếu tố liên quan.
Hướng dẫn uống thuốc tránh thai khẩn cấp đúng cách
Kiểm tra hoạt chất và hàm lượng
Trước khi sử dụng, hãy đọc tên hoạt chất trên bao bì thay vì chỉ dựa vào tên thương mại. Bạn cần xác định thuốc là levonorgestrel hay ulipristal acetate, hàm lượng bao nhiêu và được hướng dẫn uống một viên hay hai viên.
Không nên tự ý uống đồng thời levonorgestrel và ulipristal. Hai loại thuốc có cơ chế liên quan đến thụ thể progesterone và việc dùng gần nhau có thể làm giảm hiệu quả mong muốn.
Uống thuốc với nước
Thuốc có thể được uống với nước theo hướng dẫn trên bao bì. Trong đa số trường hợp, người dùng không cần phải nhịn ăn trước hoặc sau khi uống.
Người thường bị buồn nôn có thể ăn nhẹ trước khi dùng thuốc. Không nên tự sử dụng thuốc chống nôn nếu chưa được bác sĩ hoặc dược sĩ hướng dẫn.
Xử lý khi bị nôn sau khi uống
Nếu bị nôn trong vòng khoảng hai đến ba giờ sau khi uống, thuốc có thể chưa được hấp thu đầy đủ. Hướng dẫn cụ thể khác nhau tùy sản phẩm và cơ quan chuyên môn, nhưng người dùng thường cần một liều thay thế càng sớm càng tốt.
Hãy kiểm tra tờ hướng dẫn sử dụng hoặc liên hệ ngay với dược sĩ, bác sĩ. CDC khuyến cáo dùng liều khác nếu nôn trong vòng ba giờ sau thuốc tránh thai khẩn cấp đường uống.
Không tự tăng liều
Cân nặng, chỉ số khối cơ thể và thuốc đang sử dụng có thể ảnh hưởng đến hiệu quả của thuốc tránh thai khẩn cấp đường uống. Tuy nhiên, người dùng không nên tự ý uống gấp đôi hoặc kết hợp nhiều sản phẩm.
Trong trường hợp thừa cân, béo phì hoặc đang sử dụng thuốc gây cảm ứng men gan, bác sĩ có thể ưu tiên vòng chứa đồng hoặc lựa chọn phác đồ phù hợp hơn. Việc điều chỉnh liều cần dựa trên hướng dẫn chuyên môn và từng sản phẩm cụ thể.
Thuốc tránh thai khẩn cấp có hiệu quả bao nhiêu?
Không có biện pháp tránh thai khẩn cấp nào bảo đảm tuyệt đối 100%. Hiệu quả thực tế phụ thuộc vào:
- Khoảng thời gian từ lúc quan hệ đến lúc dùng biện pháp khẩn cấp.
- Thuốc được sử dụng trước hay sau khi rụng trứng.
- Loại thuốc hoặc dụng cụ tránh thai được lựa chọn.
- Cân nặng và chỉ số khối cơ thể.
- Tình trạng nôn ói hoặc hấp thu thuốc.
- Các thuốc và thảo dược đang sử dụng.
- Việc tiếp tục quan hệ không được bảo vệ sau khi uống thuốc.
WHO ghi nhận tỷ lệ mang thai trong các nghiên cứu về ulipristal khoảng 1,2%, còn levonorgestrel khoảng 1,2–2,1%. Những con số này không thể được hiểu đơn giản thành tỷ lệ hiệu quả cố định cho tất cả mọi người, vì nguy cơ ban đầu và thời điểm rụng trứng khác nhau giữa từng trường hợp.
Cân nặng có ảnh hưởng đến hiệu quả không?
Một số bằng chứng cho thấy thuốc tránh thai khẩn cấp đường uống có thể giảm hiệu quả ở người thừa cân hoặc béo phì. Levonorgestrel có khả năng bị ảnh hưởng ở ngưỡng cân nặng thấp hơn so với ulipristal.
Tuy nhiên, người có cân nặng cao vẫn không nên bị từ chối thuốc tránh thai khẩn cấp khi không có lựa chọn khác. Vòng chứa đồng không bị giảm hiệu quả do cân nặng và thường được xem là lựa chọn đáng cân nhắc nhất trong trường hợp này.
So sánh các biện pháp tránh thai khẩn cấp
| Tiêu chí | Levonorgestrel | Ulipristal acetate | Vòng chứa đồng |
|---|---|---|---|
| Liều dùng | 1,5 mg uống một lần | 30 mg uống một lần | Đặt tại cơ sở y tế |
| Thời gian sử dụng | Càng sớm càng tốt; thường ưu tiên trong 72 giờ đầu | Trong vòng 120 giờ | Thường trong vòng 120 giờ |
| Hiệu quả tương đối | Hiệu quả tốt khi dùng sớm | Tốt hơn levonorgestrel trong khoảng 72–120 giờ | Trên 99%, cao nhất trong các lựa chọn |
| Ảnh hưởng bởi cân nặng | Có thể giảm hiệu quả | Cũng có thể bị ảnh hưởng nhưng ít hơn levonorgestrel | Không bị ảnh hưởng bởi cân nặng |
| Bắt đầu lại thuốc tránh thai nội tiết | Có thể bắt đầu hoặc tiếp tục ngay | Thường chờ ít nhất 5 ngày | Không cần biện pháp bổ sung nếu tiếp tục dùng vòng |
| Khả năng tránh thai lâu dài | Không | Không | Có |
| Yêu cầu nhân viên y tế | Nên được dược sĩ hoặc bác sĩ tư vấn | Nên được dược sĩ hoặc bác sĩ tư vấn | Bắt buộc thực hiện tại cơ sở y tế |
Tác dụng phụ của thuốc tránh thai khẩn cấp
Thuốc tránh thai khẩn cấp đường uống được đánh giá là tương đối an toàn. Tác dụng phụ nghiêm trọng hiếm gặp, trong khi các phản ứng nhẹ thường tự giảm sau vài ngày.
Tác dụng phụ thường gặp
- Buồn nôn hoặc khó chịu ở dạ dày.
- Đau đầu hoặc chóng mặt.
- Mệt mỏi.
- Đau bụng nhẹ hoặc cảm giác giống đau bụng kinh.
- Căng tức ngực.
- Ra máu âm đạo lấm tấm.
- Kỳ kinh tiếp theo đến sớm hoặc muộn hơn bình thường.
Những triệu chứng này thường không kéo dài. Người dùng nên nghỉ ngơi, uống đủ nước và theo dõi cơ thể. Không nên tự ý sử dụng thêm thuốc nội tiết để “điều hòa kinh nguyệt” sau khi uống thuốc tránh thai khẩn cấp.
Thuốc có gây vô sinh không?
Không có bằng chứng cho thấy thuốc tránh thai khẩn cấp làm mất khả năng sinh sản trong tương lai. Khả năng sinh sản có thể trở lại nhanh sau khi sử dụng thuốc, vì thuốc không có tác dụng tránh thai kéo dài.
Việc kinh nguyệt bị thay đổi trong một chu kỳ không đồng nghĩa với vô sinh. Tuy nhiên, nếu rối loạn kinh kéo dài qua nhiều chu kỳ hoặc kèm đau, chảy máu bất thường, người dùng nên đi khám để tìm nguyên nhân khác.
Ai cần thận trọng khi sử dụng?
WHO cho biết thuốc tránh thai khẩn cấp đường uống không có chống chỉ định y khoa tuyệt đối đối với phụ nữ và trẻ vị thành niên trong độ tuổi sinh sản. Tuy nhiên, việc trao đổi với bác sĩ hoặc dược sĩ vẫn cần thiết trong một số tình huống vì hiệu quả có thể bị ảnh hưởng hoặc người dùng có thể cần một phương pháp khác.
Người đang sử dụng thuốc gây cảm ứng men gan
Một số thuốc có thể làm cơ thể chuyển hóa hormone nhanh hơn và giảm hiệu quả của thuốc tránh thai khẩn cấp đường uống. Các nhóm cần lưu ý gồm:
- Một số thuốc chống động kinh như carbamazepine, phenytoin, phenobarbital hoặc primidone.
- Thuốc điều trị lao như rifampicin và rifabutin.
- Một số thuốc điều trị HIV.
- Một số thuốc khác có khả năng gây cảm ứng men gan.
- Thảo dược St. John’s wort.
Người đã sử dụng các thuốc này trong những tuần gần đây nên thông báo đầy đủ cho bác sĩ hoặc dược sĩ. Vòng chứa đồng thường được ưu tiên vì không bị ảnh hưởng bởi tương tác men gan. Ulipristal không được khuyến nghị khi dùng đồng thời với các thuốc cảm ứng CYP3A4.
Người đang dùng biện pháp tránh thai nội tiết
Nếu lựa chọn levonorgestrel, người dùng có thể bắt đầu hoặc tiếp tục thuốc tránh thai nội tiết ngay sau đó. Trong thời gian biện pháp thường xuyên chưa có hiệu lực đầy đủ, cần kiêng quan hệ hoặc dùng bao cao su theo hướng dẫn.
Nếu sử dụng ulipristal, cần chờ ít nhất năm ngày trước khi bắt đầu lại thuốc viên, miếng dán, vòng âm đạo, que cấy hoặc các phương pháp nội tiết khác. Trong thời gian chờ và sau khi bắt đầu lại phương pháp, cần dùng bao cao su cho đến khi biện pháp thường xuyên đạt hiệu quả.
Người đang cho con bú
Levonorgestrel có thể được sử dụng trong thời kỳ cho con bú và thông thường không cần ngừng cho trẻ bú sau một liều tránh thai khẩn cấp.
Đối với ulipristal, khuyến cáo FSRH cập nhật tháng 1/2025 cho biết không cần gián đoạn việc cho con bú sau một liều duy nhất. Tuy nhiên, dữ liệu vẫn còn hạn chế và hướng dẫn trên tờ thông tin của từng sản phẩm hoặc từng quốc gia có thể khác nhau. Người đang nuôi trẻ sinh non, trẻ có bệnh lý hoặc trẻ sơ sinh rất nhỏ nên trao đổi trực tiếp với bác sĩ.
Người nghi ngờ đã có thai
Thuốc tránh thai khẩn cấp không có tác dụng nếu thai kỳ đã được thiết lập. Tuy nhiên, không cần trì hoãn thuốc chỉ để chờ xét nghiệm thai sau một lần quan hệ mới xảy ra, vì xét nghiệm quá sớm chưa thể phát hiện thai từ lần quan hệ đó.
Nếu đã chậm kinh trước lần quan hệ có nguy cơ hoặc có dấu hiệu nghi ngờ mang thai, người dùng nên thử thai và trao đổi với nhân viên y tế.
Sau khi uống thuốc cần làm gì?
Dùng bao cao su cho những lần quan hệ tiếp theo
Thuốc tránh thai khẩn cấp chỉ xử lý nguy cơ từ những lần quan hệ đã xảy ra trước khi uống thuốc. Thuốc không tiếp tục bảo vệ cho lần quan hệ sau đó.
Nếu tiếp tục quan hệ mà không sử dụng bao cao su hoặc biện pháp tránh thai hiệu quả, nguy cơ mang thai mới vẫn có thể xuất hiện ngay trong cùng chu kỳ.
Bắt đầu biện pháp tránh thai thường xuyên
Sau levonorgestrel, người dùng có thể bắt đầu hoặc tiếp tục biện pháp tránh thai nội tiết ngay. CDC khuyến cáo kiêng quan hệ hoặc dùng biện pháp rào cản trong bảy ngày sau khi bắt đầu lại biện pháp thường xuyên.
Sau ulipristal, cần chờ ít nhất năm ngày trước khi bắt đầu biện pháp nội tiết. Trong thời gian đó và cho đến khi phương pháp mới có hiệu lực, cần kiêng quan hệ hoặc sử dụng bao cao su đúng cách.
Thử thai sau ba tuần
Bạn nên thử thai khoảng ba tuần sau lần quan hệ không được bảo vệ, đặc biệt khi kỳ kinh không xuất hiện, đến muộn hoặc có biểu hiện khác thường.
CDC khuyến cáo thử thai nếu không có hiện tượng ra máu hoặc kinh nguyệt trong vòng ba tuần sau khi dùng thuốc tránh thai khẩn cấp.
Theo dõi kỳ kinh tiếp theo
Kinh nguyệt có thể đến sớm hoặc muộn vài ngày. Lượng máu và thời gian hành kinh cũng có thể khác với chu kỳ thông thường.
Nên thử thai và đi khám nếu kỳ kinh muộn hơn dự kiến trên một tuần, lượng máu ít bất thường, chỉ ra máu lấm tấm hoặc xuất hiện các dấu hiệu nghi ngờ mang thai.
Khi nào cần đi khám ngay?
Hãy liên hệ cơ sở y tế sớm nếu gặp một trong các biểu hiện sau:
- Đau bụng dưới dữ dội hoặc đau tăng dần.
- Đau bụng một bên kèm chóng mặt, choáng hoặc ngất.
- Chảy máu âm đạo nhiều bất thường.
- Sốt hoặc khí hư có mùi bất thường.
- Thử thai cho kết quả dương tính.
- Kinh nguyệt chậm trên một tuần so với dự kiến.
- Đau bụng hoặc chảy máu bất thường trong những tuần sau khi dùng thuốc.
Đau bụng dưới nghiêm trọng, choáng hoặc chảy máu bất thường có thể liên quan đến thai ngoài tử cung hoặc một vấn đề phụ khoa khác. Đây là tình trạng cần được đánh giá y tế, dù thai ngoài tử cung sau tránh thai khẩn cấp không phải biến cố thường gặp.
Thuốc tránh thai khẩn cấp có dùng thường xuyên được không?
Thuốc tránh thai khẩn cấp không nên được lựa chọn làm phương pháp tránh thai chính vì hiệu quả kém ổn định hơn các biện pháp thường xuyên và không bảo vệ cho những lần quan hệ tiếp theo.
Tuy nhiên, việc phải sử dụng thuốc nhiều hơn một lần không đồng nghĩa chắc chắn gây vô sinh hoặc tổn thương lâu dài. WHO cho biết dùng lặp lại có thể làm tăng các tác dụng phụ như rối loạn kinh nguyệt, nhưng hiện không ghi nhận nguy cơ sức khỏe đã biết do việc sử dụng lặp lại thuốc tránh thai khẩn cấp.
Nếu thường xuyên cần dùng thuốc khẩn cấp, bạn nên cân nhắc một phương pháp tránh thai chủ động và hiệu quả hơn như:
- Bao cao su.
- Thuốc tránh thai hằng ngày.
- Que cấy tránh thai.
- Thuốc tiêm tránh thai.
- Vòng tránh thai chứa đồng.
- Vòng tránh thai nội tiết.
Việc lựa chọn cần dựa trên tình trạng sức khỏe, nhu cầu sinh con trong tương lai, khả năng duy trì phương pháp và tư vấn của nhân viên y tế.
Những hiểu lầm thường gặp
Uống thuốc càng nhiều thì hiệu quả càng cao
Sai. Tự uống thêm liều không bảo đảm tăng hiệu quả và có thể làm tăng tác dụng phụ. Chỉ sử dụng đúng liều được ghi trên sản phẩm hoặc theo chỉ định chuyên môn.
Uống thuốc xong có thể quan hệ tiếp mà không cần bảo vệ
Sai. Thuốc không bảo vệ cho lần quan hệ xảy ra sau khi uống. Bạn vẫn cần sử dụng bao cao su hoặc biện pháp tránh thai khác.
Thuốc tránh thai khẩn cấp phòng được bệnh lây qua đường tình dục
Sai. Thuốc chỉ làm giảm nguy cơ mang thai, không phòng HIV, lậu, giang mai, chlamydia hoặc các nhiễm trùng lây truyền qua đường tình dục khác. Bao cao su giúp giảm nguy cơ lây nhiễm khi được sử dụng đúng cách.
Uống thuốc sẽ chắc chắn làm rối loạn nội tiết lâu dài
Thuốc có thể làm thay đổi kỳ kinh kế tiếp, nhưng tình trạng này thường mang tính tạm thời. Rối loạn kéo dài cần được thăm khám để xác định nguyên nhân thay vì mặc định do thuốc.
Thuốc có thể phá một thai kỳ đã hình thành
Sai. Thuốc tránh thai khẩn cấp không phải thuốc phá thai và không chấm dứt thai kỳ đã được thiết lập.
Câu hỏi thường gặp về thuốc tránh thai khẩn cấp
1. Thuốc tránh thai khẩn cấp nên uống trước hay sau khi ăn?
Phần lớn thuốc có thể được uống trước hoặc sau bữa ăn. Người dễ buồn nôn có thể ăn nhẹ trước khi uống. Hãy tuân thủ tờ hướng dẫn của sản phẩm cụ thể.
2. Uống thuốc sau 72 giờ còn tác dụng không?
Levonorgestrel có thể giảm hiệu quả sau 72 giờ. Trong khoảng 72–120 giờ, ulipristal hoặc vòng chứa đồng thường là lựa chọn được ưu tiên hơn. Bạn nên liên hệ cơ sở y tế hoặc dược sĩ ngay thay vì cho rằng đã quá muộn.
3. Uống thuốc tránh thai khẩn cấp hai lần trong một tháng có sao không?
Việc sử dụng lặp lại có thể làm kỳ kinh trở nên khó dự đoán và tăng tác dụng phụ như buồn nôn hoặc ra máu bất thường. Hiện không có bằng chứng cho thấy dùng lặp lại gây vô sinh, nhưng thuốc không phù hợp làm phương pháp tránh thai thường xuyên.
4. Uống thuốc xong bị ra máu có nguy hiểm không?
Ra máu lấm tấm có thể xảy ra sau khi uống và thường không nguy hiểm. Cần đi khám nếu chảy máu nhiều, kéo dài, kèm đau bụng dữ dội, chóng mặt hoặc ngất.
5. Uống thuốc xong bao lâu thì có kinh?
Kỳ kinh tiếp theo có thể đến đúng thời điểm, sớm hơn hoặc muộn hơn vài ngày. Nên thử thai nếu kinh chậm trên một tuần hoặc khoảng ba tuần sau lần quan hệ có nguy cơ vẫn chưa có kinh.
6. Thuốc tránh thai khẩn cấp có gây vô sinh không?
Không có bằng chứng cho thấy thuốc làm mất khả năng sinh sản. Khả năng mang thai có thể trở lại ngay trong cùng chu kỳ, vì thuốc không tạo tác dụng tránh thai lâu dài.
7. Uống thuốc rồi quan hệ tiếp có thai không?
Có thể. Thuốc không bảo vệ cho lần quan hệ sau khi uống. Hãy sử dụng bao cao su hoặc bắt đầu một phương pháp tránh thai thường xuyên theo hướng dẫn phù hợp với loại thuốc khẩn cấp đã dùng.
8. Uống thuốc khi đang cho con bú được không?
Levonorgestrel thường có thể sử dụng mà không cần ngừng cho con bú. Khuyến cáo FSRH cập nhật cũng cho biết không cần gián đoạn cho bú sau một liều ulipristal, nhưng nên kiểm tra hướng dẫn của sản phẩm và hỏi bác sĩ khi trẻ sinh non hoặc có bệnh lý.
9. Thuốc tránh thai khẩn cấp có làm hỏng thai không?
Thuốc không chấm dứt thai kỳ đã hình thành. Nếu uống thuốc nhưng sau đó phát hiện có thai, bạn nên đi khám để xác định tuổi thai, vị trí thai và nhận tư vấn chăm sóc phù hợp.
10. Có cần thử thai trước khi uống thuốc không?
Thông thường không cần chờ thử thai sau một lần quan hệ vừa xảy ra, vì xét nghiệm thai chưa thể phát hiện thai từ lần quan hệ đó. Tuy nhiên, nên thử thai nếu đã chậm kinh từ trước hoặc nghi ngờ có thai.
11. Thuốc tránh thai khẩn cấp có phòng bệnh lây qua đường tình dục không?
Không. Thuốc không phòng HIV hoặc các bệnh lây truyền qua đường tình dục. Bao cao su và các biện pháp dự phòng y tế phù hợp mới giúp giảm nguy cơ lây nhiễm.
12. Loại thuốc nào hiệu quả nhất?
Vòng tránh thai chứa đồng là biện pháp khẩn cấp hiệu quả nhất. Trong nhóm thuốc uống, ulipristal thường hiệu quả hơn levonorgestrel ở khoảng thời gian từ 72 đến 120 giờ. Lựa chọn phù hợp còn phụ thuộc thời điểm quan hệ, cân nặng, thuốc đang dùng và khả năng tiếp cận cơ sở y tế.
Kết luận
Thuốc tránh thai khẩn cấp là một lựa chọn cần thiết khi quan hệ không được bảo vệ hoặc biện pháp tránh thai thông thường gặp sự cố. Thuốc nên được sử dụng càng sớm càng tốt, đúng hoạt chất và đúng liều hướng dẫn.
Levonorgestrel thường được ưu tiên sử dụng sớm trong ba ngày đầu, trong khi ulipristal có thể dùng đến năm ngày và hiệu quả hơn ở giai đoạn 72–120 giờ. Vòng tránh thai chứa đồng là phương pháp khẩn cấp hiệu quả nhất nhưng cần được thực hiện tại cơ sở y tế.
Sau khi uống thuốc, cần sử dụng bao cao su cho những lần quan hệ tiếp theo, bắt đầu lại phương pháp tránh thai thường xuyên đúng thời điểm và thử thai sau khoảng ba tuần. Khi xuất hiện đau bụng dữ dội, choáng, chảy máu nhiều hoặc chậm kinh kéo dài, hãy đến cơ sở y tế để được kiểm tra.
Để cập nhật thêm kiến thức về chăm sóc sức khỏe, sinh sản và đời sống, bạn có thể theo dõi tin tức online thường xuyên.
Xem thêm: Xét Nghiệm NIPT: Hiểu Đúng, Làm Sớm Để Bảo Vệ Thai Kỳ